Test Rejasi (Test Plan)

Test Rejasi (Test Plan) — muayyan dasturiy loyiha, reliz yoki sprint doirasida sinov jarayonining nimalarni o’z ichiga olishi (Scope), qanday resurslar, muddatlar, vositalar va mas’uliyatlar asosida tashkil etilishini belgilovchi boshqaruv va amaliy yo’riqnoma hujjatidir.

Dasturiy ta’minotni sinash sohasida klassik Test Rejasi IEEE 829 (hozirgi kunda ISO/IEC/IEEE 29119-3) xalqaro standarti asosida shakllantiriladi.

1. Test Rejasining Maqsadi va Ahamiyati

Test Rejasi loyihaning barcha a’zolari (QA jamoasi, dasturchilar, loyiha menejerlari — PM, biznes egalari) uchun yagona o’zaro kelishuv shartnomasi hisoblanadi:

• Noaniqlikni yo’qotish: Jamoa a’zolari aynan nimani sinash kerakligi va nimani sinash shart emasligini biladi;
• Resurslarni rejalashtirish: Qancha sinovchi, qanday qurilmalar (iOS, Android, Windows) va qanday test muhitlari kerakligi oldindan ajratiladi;
• Muddatlarni nazorat qilish: Sinov qachon boshlanishi, oraliq nazorat nuqtalari va yakuniy reliz sanasi muvofiqlashtiriladi;
• Xatarlarni boshqarish: Dastur kechikib berilsa yoki muhitda muammo chiqsa, qanday chora ko’rilishi oldindan belgilanadi.

2. IEEE 829 Standarti Bo’yicha 16 Ta Klassik Bo’lim

IEEE 829 standarti to’laqonli Test Rejasi uchun quyidagi 16 ta bandni tavsiya etadi:

1. Test Plan Identifier: Hujjatning unikal raqami va versiyasi (masalan: TP-MOBILE-V1.2).
2. Introduction (Kirish): Loyihaning umumiy tavsifi, maqsadi va qisqacha mazmuni.
3. Test Items (Sinov Obyektlari): Sinovdan o’tishi kerak bo’lgan dasturiy modullar, versiyalar yoki servislar ro’yxati.
4. Features to be Tested (In-Scope): Sinov qamroviga kiritilgan barcha funksiyalar (masalan: avtorizatsiya, savat, to’lov).
5. Features not to be Tested (Out-of-Scope): Sinov qamroviga kiritilmagan qismlar va sababi (masalan: uchinchi tomon SMS provayderi ichki kodi).
6. Approach (Yondashuv): Qanday sinov usullari qo’llanilishi (Manual, Automation, API, UI, Performance).
7. Item Pass/Fail Criteria: Test holati muvaffaqiyatli yoki muvaffaqiyatsiz deb topilishining aniq qoidalari.
8. Suspension and Resumption Criteria (Sinovni To’xtatish va Qayta Tiklash):
   • To’xtatish: Masalan, bloklovchi nuqson (Blocker Bug) tufayli butun ilova ochilmasa, sinov to’xtatiladi;
   • Qayta tiklash: Yangi tuzatilgan versiya taqdim etilgach, sinov davom ettiriladi.
9. Test Deliverables (Yetkaziladigan Artefaktlar): Sinov doirasida tayyorlanadigan hujjatlar (Test Cases, Defect Reports, Test Summary Report).
10. Testing Tasks (Sinov Vazifalari): Bajarilishi lozim bo’lgan barcha vazifalar ketma-ketligi.
11. Environmental Needs (Muhitga Bo’lgan Talablar): Serverlar, brauzerlar, mobil qurilmalar, operatsion tizimlar va tarmoq sozlamalari.
12. Responsibilities (Mas’uliyatlar): Kim qaysi modulni sinashiga javobgar (RACI matritsasi).
13. Staffing and Training Needs (Xodimlar va Ta’lim): Sinovchilar malakasi, qo’shimcha o’qitish yoki yangi mutaxassislarni jalb qilish zarurati.
14. Schedule (Sinov Jadvali): Aniq sanalar, bosqichlar va muddatlar.
15. Risks and Contingencies (Xatarlar va Ehtimoliy Rejalar): Ehtimoliy xatarlar (masalan, API kechikishi) va B-reja.
16. Approvals (Tasdiqlashlar): Hujjatni tasdiqlovchi shaxslar (QA Lead, PM, Product Owner) imzolari.

3. Kirish va Chiqish Mezonlari (Entry & Exit Criteria)

Har qanday Test Rejasining eng amaliy qismi bu sinovga kirish va sinovdan chiqish mezonlaridir:

4. Test Rejasi Turlari

Murakkab yirik korxonalarda Test Rejalari pog’onali tuziladi:

• Bosh Test Rejasi (Master Test Plan): Butun loyiha bo’yicha barcha sinov bosqichlarini yuqori darajada muvofiqlashtiruvchi umumiy reja.
• Bosqichli Test Rejalari (Phase / Level Test Plans): Muayyan sinov darajalari bo’yicha alohida batafsil rejalar:
  • Integration Test Plan;
  • System Test Plan;
  • Performance Test Plan;
  • User Acceptance Test (UAT) Plan.